Nynaeve, La Rueda del Tiempo

Francoren bakea adibide dugu. Ezin ukatu bakea urte luzez iraun zuenik. Jakina, disidentzia oro garbituz. Hauxe besterik ez, Mayor Orejak nahi duena, adibidez. NickNeuk La Rueda del tiempon jaso zituen duela gutxiko adierazpenak. Hor argi azaltzen du gatazkaren konponbiderako atea zabalik izatearen arriskurik handiena, zera da; “onik” burutuz gero ETAk politikan jardun ahal lukeela, Espainari letorkiokeen ondorioekin, Espainaren izana bera, arriskuan.

Orduan, Jaun honek ixiltzen duena, baina esaten duenari erreparatuz, gauden moduan ETA aktibitate ahularen bat jasan dezakegu, baldin eta Espainaren batasun sakratua ez bada kolokan jartzen. Noski, daukagun Zuzenbide Estatuaren berme guztiak “indarrean”. Hau da, Estatuaren biolentzia.

Azken finean bere jarrera berez dator. Ezker Abertzalea ETA bera dela esateaz gain, pentsatu ere egiten du dudarik gabe, nik uste. Suposatzen dut “Ezker Abertaleaz ari dela mintzo, ezen, elkarrizketa horretan “La izquierda vasca” aipatzen baitu etengabe. Tira! Aralar eta Ezker Batua ez litezke “izquierda” edota ez “baskoak”.

PSOEtik ateratzen dena are okerragoa da. Ziur bainago PSEren gehiengo batek ez duela sinesten Ezker Abertzalea, eta ETA, gauza bera denik, nahiz eta silogismoak ematen duen jokoaren arabera batzuetan bereizen dituzten, eta batzuetan ez.

Momenduaren arabera nola jokatu erabaki bitartean, benetan axola dutena finkatzen dute, gero eta ordezkari gehiago izan, gizartearen zati bat ordekatu gabe utziz.

Jokabide honek, Demokraziaren kontra egiteaz gain, (berriro diot elkarte postfrankista batetik ulegarria, baina ulergaitza PSOE bezalako elkarte batetik), biolentziaren bukaera sendoa eta adostua ez ekarri ,  justu kontrakoa baizik eragiten duen joko honen arduragabekeriak zer pentsa ematen du. Ez ote dute horiek ere “bere” bakea nahi eta ez Bakea?

Honen harira, ezin burutik kendu Coalición Canariak botatako adierazpenak, lege murritzaile hainbatgarren “hobekutza”ri sostengua eman eta gero:

Política antiterroristari buruz, beti egin behar dugu Gobernuaren alde, oker izanda ere.

Ba , inolaz ere ez, Gobernua oker badago, gure ixilpenak (Are gehiago gure sosenguak) bidegabekeria haunditu baino ez du egiten, eta gu, bidegabekeriaren konplizeak.

Behin eta berriz saiatuta ere, bakerik ez (Demokarazia gehiago behar da eta ez demokrazia murrizketa gehiago), “bere” bakearen bila badabiltza, bide itsu eta itxian gabilza denok. Laster edo berandu itzuliko gara toki berera.

Erramun Osa, idazlea

Indarkeria helburu politikoak lortzeko asmoz darabilen mugimendu politikoak ez du, itxuraz, aukera galduetan sinesten. Izan ere, haiengana irtenbide baten bila hurreratzen den ororen posizio politikoa ahuleziatzat jotzen du, eta haiena, aldiz, indartsutzat, esentzien eta oinarrizko printzipioen ustezko gotorleku. Haatik, akordio bat lortzeko peskizan, hasiera batean izan ditzakeen langak etengabe goratzen ditu, harik eta, mahaiaren bestaldean dagoenak akordioa ez dela posible ikusi eta amore ematen duen arte.

Hurrengo trena etorri etorriko da! Diote. Haren zain egotea besterik ez da behar! Gaineratuz.

Eta trenak badatoz… eta badoaz. Euskal gizarteak aterabidea geroz eta urrunago, ezinezkoa antzeman duen arte, horrenbeste non euskal gizartea sektore horiekiko geroz eta urrunago ez ezik haren joan-etorriaz, etorkizunaz sentiberago azaltzen den.

Nago indarkeria gainditzeko askatu beharreko egiazko korapiloa ez dela, batzuek uste dutenaren kontra, ditxosozko eta, inor bazterrean utzi gabe, gainditu beharreko gatazka politikoa. Hori noizbait zatekeen, beharbada. Alabaina, gatazkarena estalpe bat besterik ez dela iruditzen zait. Murrizten ari zaizkion babesak nola hala mantentzeko estakurua besterik ez dela begitantzen zait. Izan ere, askozaz oinarrizkoagoa da arazoa, eta horregatik konpontzen zailagoa da, nire ustez. Borondate ororen gainetik gutxiengo batek gainerako guzti-guztiei haienak diren printzipioak-eta ezartzeko fosildu den kultura politikoa, hain zuzen. Izan ere, ez ditugu gizarte ireki askotariko batean ezinbestekoak zaizkigun bizikidetzarako oinarrizko arauak partekatzen. Ez dugu lagun hurkoa den bezalakoa onartu nahi; ez dugu, finean, denona edota denontzat dena, gure herria, elkarrekin eraiki nahi!

Horrexegatik, ezker abertzaleak azkenaldiotan egin dituen urratsetan zein adierazpenetan ez dut sinesten. Are gehiago, horiek guztiak galdutako oihartzuna berreskuratzen ahalegintzeko marketin operazioa, ez besterik, direla iruditzen zaizkit, eskubideen murriztailea ez ezik bidegabea ere baden Alderdien Legeak azken bozgorailuetatik botako dituen talaiei nola hala eusteko egindako alferreko ahalegina, akaso. Horregatik, arazoaren muinera jo beharko genuke, nire ustez, bizikidetzarako oinarrizko zorua eta habeak partekatzetik, horien baitan indarkeriak ez baitu ez arrazoibiderik, ez zentzurik eta are gutxiago etorkizunik.

Felipe Juaristi, idazlea

Bost gizon, denbora aurrera ahala moralitate-eredu bilakatuko direnak, bildu dira Pariseko aldiriko etxe dotore eta aberats batean, Boulogneko basotik gertu. Udazkena da, urria, eta urtea 1945.a. Okupazio ankerra amaitu da. Etxearen jabea André Malraux da, idazle eta intelektuala, frantses erara noski. De Gaulle jeneralaren aholkulari izateagatik, fama du eta botere handia. Gonbidatuak dira: Arthur Koestler, Zero eta Infinitua nobelaren egilea. Koestlerrek garaiko kontzientzia astindu zuen, estalinismoaren aurkako testua baita, eta kontzientzia ordukoa estalinismoari lotuta ibili zen, ezkerreko bidetik. Berarekin etorri dira Manès Sperbes, idazle eta psikologoa, Jean-Paul Sartre filosofoa eta Albert Camus, denetan gazteena.

Guztien artean zehaztu nahi dute intelektualen zeregina. Gerra amaitu da eta irabazleen arteko lehen gatazka eta ika-mikak hasiak dira. “Altzairuzko errezela”ren itzala zabaltzen hasia da; aurrera doa gelditzeke irudimenean bederen. Bost gizonok badakite aro berria hasia dela. Bertan intelektualak egokitu beharko zaizkio lur-eremu zail eta maldatsuari, bi potentzia handien artean, eta batari zein besteari aurre eginez. Horretarako bildu dira. Erakunde bat sortu nahi dute, giza eskubideen alde egiteko toki guztietan, salbuespenik gabe.

Koestlerrek dio:

–Behar-beharrezkoa da mundu guztiarentzat izan daitekeen politika morala sortzea, txikiena bada ere. Eta guk, intelektualok, utzi behar diogu diskurtsoak egiteari, askatasunaren aldeko bidearen oztopo baitira.

Koestlerrek, komunisten buru izana ez hain aspaldi, ez du sinesten estalinismoaren askatasun ahalmenean eta Hitlerren erregimenaren aldean eta aldarean jartzen du bera, arrazoi berak erabiliz, gainera, biak ala biak gaitzesteko. Berak, askatasunaren alde borrokatu zenak, egoera paradoxikoan aurkitzen du bere burua. Ez daki zer egin, ez baitaki non den askatasuna.

Malraux, anfitrioi on gisara, isildu egin da hasieran, eta ardoa botatzen du edalontzietara, Garonakoa. Bere burua intelektualtzat badu ere, pragmatikoegia da, hitzaren indarrean sinesteko, eta, bestalde, toki ona hartua du giza eskalan, alegia giza mailan. Ez dago prest eskubideak proletarioen eskuetan uzteko, alegia komunisten eskuetan uzteko.

–Zergatik pentsatu behar dugu proletarioa dela balore historiko nagusia? –galdetu du, erantzuna jakinda.

Sartrek, sinpatiaz komunista, Malrauxen hitzak aurkako erasoa balitz bezala hartu ditu.

–Zuek, hala uste dut, komunista frantsesen aurka jarriko zaret, eta nik ezin ditut beren kasa utzi menperatuen defendatzaileak. Ezin dut moralki kritikatu Sobiet Batasuna. Egia bada ere milioika lagun deportatzea okerragoa dela beltz bat jipoitzea eta lintxatzea baino, gertaera hori duela ehunka urtetik hona datorren egoera baten ondorio da eta denboraren poderioz erbesteratuak izan diren milioika txerkesiar bezainbeste milioika beltz kaltetu ditu.

Mindu egin dute hitzok Koestler. Sartreren hitzak sofista batenak iruditu zaizkio.

–Esan behar da ezen guk, idazle gisara, Historiari traizioa egiten diogula, salatua izan behar duena salatzen ez badugu –baieztatu du–. Isiltasunaren jokoa, halaxe esango dute gutaz gure atzetik etorriko direnek.

Malraux ados dago. Ardo gehiago botatzen die gonbidatuei. Eta begirada abegikor batez hitz egiteko eskatzen dio Camusi.

–Utopia gerraren aurkakoa da. Ez al duzue uste denok garela balore faltaren errudun? –galdetu du Camusek–. Eta guk denok, nietzchearrak, nihilistak eta materialista historikoak izanak baikara, jendearen aurrean aitortuko bagenu oker ibili izan gara, badirela balore moralak, eta hemendik aurrera ahaleginduko garela beraiek sortzen eta garatzen, orduan bai izango litzateke esperantza berriaren loraldia.

Koestlerrek dio ados dagoela Camusek esandakoarekin. Malrauxek edateko zerbitzatzen die gonbidatuei eta zigarroa pizten du. Ez dago ados Camusekin, haren hitzak moralak dira guztiz, eta bera politikoa da. Sartre altxatu egin da, alde egiteko.

Oharra: Camusen bertsioa Carnets 2an dago. “Ezin jakin, bakoitzak esandako horretan zer dagokion beldurrari eta zer egiari”.

Iñigo Lamarca, Arartekoa

Urteak eta urteak daramagu zenbait kontzepturen inguruan jira-bueltaka, eta dagoeneko ez dakit zorabiatuta ote gauden baina ziur nago bizitzan nahiz gizartekintzan aurrera egiteko beharrezkoak diren ideiei dagokienean berrikuntzarik ez dela egon aspaldi honetan, eta horrek desasosegua eta paralisia dakartza berarekin.

Bakea, indarkeria terrorista edo politikoa, normalizazio politikoa, gatazka politikoa… Konturatzen bagara politika edo politikoa dira euskal gizartearen edo herriaren arazo nagusienez jarduten dugunean gehien errepikatzen diren hitzak. Zalantzarik ez daukat politikak bere lekua izan behar duela aipatutako gaiei dagokienean baina badago horren gainetik, edo, hobeki esan, aurretik jarri beharko genukeen kontzeptu bat: giza eskubideen aldeko etika.

Tengo la impresión de que cuando mencionamos la palabra ética no sabemos bien de qué hablamos o de qué hablar. Es una palabra que suena bonita pero no sabemos dotarla de contenido, ni siquiera muchas veces de significado. Son cosas de filósofos o de curas –afirmarán muchos.

El fundamento principal de las democracias son los derechos humanos hasta el punto de que sin un sistema sólido de derechos humanos las democracias se vaciarían de contenido y devendrían en un mero nominalismo. Y para que los derechos humanos gocen de buena salud no basta con que el ordenamiento jurídico los proteja. Es imprescindible que contemos con un sistema eficaz de garantías y de protección, y que trabajemos permanentemente para fortalecer y alimentar una ética de respeto a los derechos humanos.

Dejemos las garantías para otro día para subrayar la importancia de la ética. Hablar de ética es hablar de valores, es decir de ideas, de actitudes y de comportamientos. Una ética a favor de lo que constituye el pilar principal de la democracia, los derechos humanos, implica necesariamente situar el respeto al derecho a la vida, a la libertad, a la dignidad de la persona humana, a la integridad física y moral etc. como el valor fundamental de nuestro pensamiento y de nuestro comportamieno; también, por consiguiente, de nuestras relaciones, de nuestro quehacer diario, de la convivencia, de la acción política…Y, por tanto, deberíamos considerarla como premisa necesaria e ineludible del debate en torno a las grandes cuestiones a las que aludía al principio de este comentario.