Xabier Isasi Balanzategi, EHUko irakasle

Mariak gonbidatu nau blog honetan parte hartzeko. Zalantzan nago zerbaitetarako balio duen baina ez diot ezetzik esan eta hemen nago. Mariak erakutsi dizkidan kemenak eta engaiamenduak lotu nau gonbidapena onartzen. Idazten hasi aurretik orain artean idatzitakoak irakurtzen ibili naiz. Denetarik ikusi dut: etsipena, adorea, zalantza, aldarrikapena, kezka, tristura eta itxaropena.

Halaber, diferentziak antzeman ditut euskaraz eta gaztelaniazko iritzien artean. Ez bakarrik tamainan, gaztelaniazkoak gehiago eta zabalagoak baitira, baita ere itxura eta edukietan. Horrelako zerbait itxaron nuen, egia esanda. Kuxkuxero lan horietan niharduela, ETAren agiria eta agerraldia etorri da. Hau kasualitatea! Bakeaz eta gatazken konponbideaz zerbait idazten hasi behar nuela etorri da berri hori.

ETAren agiria irakurri ondoren, bi ideia geratu zaizkit, bat, ETAk bere jarduera armatua eten egin duela eta, bi, eragile politiko eta sozialen esku uzten duela hurrengo urratsa. ETAren agerraldiaren aurrean izandako erantzunak, beste aldetik, ñabarduraz ñabardura, bi ideia horiek azpimarratzen dituzte.

Askok, gehienek akaso, uzkur epaitu dute ETAren adierazpena eta ez dela nahikoa iritzi diote. ETA paretik kentzen ez bada ez dagoela ezer egiterik adierazi dute. Beste batzuk, gutxiengoa agian, uste dute egoera berriari ateak ireki zaizkiola. Politikagintzaren etxean egon badago itxaropenaren leihoa, alabaina, egon arren, ez da erraz irekitzen. Oraindik orain, ez dakit ondo prozesu politikoaz, bakeaz, adiskidetzeaz edo gatazkaren iraupenaz ari garen. Seguru asko, aipatu guztiak, eta gehiago, kate bereko katebegiak baino ez dira eta gutako bakoitzak katebegi jakinari loturik goazkio. Arazoa, ordea, aurrerabidean mugitzekotan, guztiok norabide berean tira egin behar dugula. Ezinezkorik ez bada, zaila da, adiskideak. Halere, katetik tira dezagun.

Nynaeve, La Rueda del Tiempo

Francoren bakea adibide dugu. Ezin ukatu bakea urte luzez iraun zuenik. Jakina, disidentzia oro garbituz. Hauxe besterik ez, Mayor Orejak nahi duena, adibidez. NickNeuk La Rueda del tiempon jaso zituen duela gutxiko adierazpenak. Hor argi azaltzen du gatazkaren konponbiderako atea zabalik izatearen arriskurik handiena, zera da; “onik” burutuz gero ETAk politikan jardun ahal lukeela, Espainari letorkiokeen ondorioekin, Espainaren izana bera, arriskuan.

Orduan, Jaun honek ixiltzen duena, baina esaten duenari erreparatuz, gauden moduan ETA aktibitate ahularen bat jasan dezakegu, baldin eta Espainaren batasun sakratua ez bada kolokan jartzen. Noski, daukagun Zuzenbide Estatuaren berme guztiak “indarrean”. Hau da, Estatuaren biolentzia.

Azken finean bere jarrera berez dator. Ezker Abertzalea ETA bera dela esateaz gain, pentsatu ere egiten du dudarik gabe, nik uste. Suposatzen dut “Ezker Abertaleaz ari dela mintzo, ezen, elkarrizketa horretan “La izquierda vasca” aipatzen baitu etengabe. Tira! Aralar eta Ezker Batua ez litezke “izquierda” edota ez “baskoak”.

PSOEtik ateratzen dena are okerragoa da. Ziur bainago PSEren gehiengo batek ez duela sinesten Ezker Abertzalea, eta ETA, gauza bera denik, nahiz eta silogismoak ematen duen jokoaren arabera batzuetan bereizen dituzten, eta batzuetan ez.

Momenduaren arabera nola jokatu erabaki bitartean, benetan axola dutena finkatzen dute, gero eta ordezkari gehiago izan, gizartearen zati bat ordekatu gabe utziz.

Jokabide honek, Demokraziaren kontra egiteaz gain, (berriro diot elkarte postfrankista batetik ulegarria, baina ulergaitza PSOE bezalako elkarte batetik), biolentziaren bukaera sendoa eta adostua ez ekarri ,  justu kontrakoa baizik eragiten duen joko honen arduragabekeriak zer pentsa ematen du. Ez ote dute horiek ere “bere” bakea nahi eta ez Bakea?

Honen harira, ezin burutik kendu Coalición Canariak botatako adierazpenak, lege murritzaile hainbatgarren “hobekutza”ri sostengua eman eta gero:

Política antiterroristari buruz, beti egin behar dugu Gobernuaren alde, oker izanda ere.

Ba , inolaz ere ez, Gobernua oker badago, gure ixilpenak (Are gehiago gure sosenguak) bidegabekeria haunditu baino ez du egiten, eta gu, bidegabekeriaren konplizeak.

Behin eta berriz saiatuta ere, bakerik ez (Demokarazia gehiago behar da eta ez demokrazia murrizketa gehiago), “bere” bakearen bila badabiltza, bide itsu eta itxian gabilza denok. Laster edo berandu itzuliko gara toki berera.

Alvaro Marcos, Ezker Gogoa

Aldaketa garaiak dira gure herrian. Ekonomia, gizartea, politika bera… dena dugu aldagai. Krisialdi latzaren adierazle, hondoa jotzen ari garen seinale. Erresistentziak, proposamenak, ildo berriak, betiko errezetak… denetarik agertzen zaigu, nor baino nor lehia bizian. Une interesgarria, ezbairik gabe, behingoz norabide zuzenean abiatzeko.

Eliza ere aztoratuta dabil. Barne eta kanpoko eragileek bultzatuta, hainbat gai, oinarri eta lehentasunak ezbaian daude, jarrera ezberdinen arteko borroka isil edo zaratatsuan. Ez dira ez makalak kristau komunitateak aurrean dituen arazo eta erronkak. Bere zutabe eta oinarri batzuk kolokan jartzen dituztenak.

Testuinguru honetan, Euskal Herrian Elizak landu eta zaindu beharreko gai nagusietariko bat, bakearena alegia, jarrera eta interes ezberdinen jomugan kokatuta dago, aspaldian. Mugimenduak eta adierazpenak jasotzen dira, nolabaiteko “garaipena” lortzeko, norberaren jarrerak orokortzearen aldeko borrokan. Egia esan, nire ustez, urteetan zehar hazitako ondarea eta ikuspegia arriskuan egon daiteke, interes garbiak dituzten presio-talde batzuen eraginagatik.

Horregatik, eskergarria da oso Joan Maria Uriarte gotzain-ohiaren gogoetak noizbehinka entzutea eta barneratzea. Adibidez, duela hilabete batzuk, Forum Europa-Tribuna Euskadin “Gure Eliza bakearen zerbitzura” izenburuko hitzaldia eman zuen, Bilbon. Bertan, berriro ere, elkarrizketaren beharra, etikaren premia eta guztien giza eskubideen defentsa aldarrikatu zituen.

Funtsean, sentsibilitate politiko guztien arteko eta gatazkan diren aldeen arteko elkarrizketa azpimarratu zuen. Horixe da gatazka guztiak gainditzeko benetako bidea. Horregatik, bere ustez, Elizak aldarrikatu eta bultzatu behar du bide hori, etengabe. Horrez gain, baieztapen bat bota zuen: etikarik gabeko politikak ezin du inongo herririk ez eraiki ez baketu. Etikarik gabe, politikak gizatasuna galtzen du, ustelkerian eroriz.

Bizi dugun bake eza horrek eragiten duen sufrimenduaren mapari errepasoa ere eman zion; han dago guztiz arbuiagarria den ETAren indarkeria, begirunea, laguntasuna eta kalte ordaina merezi dituzten biktimak, edo hurbiltasuna jaso behar duten presoekiko familiarrak, besteak beste. Finean, giza eskubideak guztientzako ukaezinak direla esaten du, baita deliturik handienak egin dituztenentzat ere.

Lehen adierazitako aldaketa garai honetan, hitz eta planteamendu hauetan dagoen gizatasuna eta benetakotasuna azpimarratzea egokia dela pentsatzen dut. Pertsonak eta karismak pasatuko direlako, baina funtsean dauden ideiak eta konpromisuak mantentzea denon lana delako. Behintzat, Eliza bakearen zerbitzura nahi dugun guztiontzat. Eliza bakegilea gura dugunontzat.

Ezker Abertzalearen “Zutik Euskal Herria” dokumentuaren aurkezpenak erantzun asko sortu ditu maila politikoan. Blogosferan ere topa daitezke irakurtzeko analisi, balorapen eta ikuspegi oso interesgarri eta gomendagarriak. Gainera, guztiek luzatzen dute dokumentu honen eta bakerako aukeren inguruan hitz egiteko gonbidapena.

Joxerra Bustillok nabarmentzen du dokumentuak izaera estrategikoa duen prozesu baten oinarritzea egiaztatzen duela, eta “traba arrotzik gabeko euskal herritarren garapen nazional eta soziala jomuga duen sektore sozial handi baten buru izateko baldintzetan jar dezake ezker abertzalea”.

Bits RojiVerdes-en zera planteatzen dute: “egia dena da abertzaleek ez dietela babesa emango indarkeriazko metodoei beren xede politikoak lortzeko”.

Popotak honela laburtzen du: “Ezker Abertzaleak konfrontazio politikoarekin egiten du apustu, kontziente izanik hori dela Estatua ahultzen duena, eta terrorismoa alde batera uztearekin, horrek ematen baitie indarra”.

Mikel Aranak eztabaida zintzoa iruditzen zaiola adierazten du, baina honela ondorioztatzen du: “berriz ere puntu berean gaude, Ezker Abertzale politikoa, nahigabe bada ere, kupula militar baten erabakien baitan bahitua den puntu horretantxe hain zuzen.”

Jon Inchaurragak, Aberriberrin, uste du “berdinetan jarraitzen dugula. Ez dago damurik edo ETAren indarkeriaren balorapen kritiko aztarnarik ere. Era berean, gainontzeko guztiak salatzen dituzte euskal abertzaletasuna ‘suntsitzen’ saiatzeagatik”.

Floren Aoizek erantzunak nabarmentzen ditu bereziki, esanez “koordenatu hauetan, agente bakoitzak Ezker Abertzaleko oinarrien erabakiari emandako erantzunetan islatzen du bere burua. Era batean ala bestean demokrazia eta euskal nazio-eraikuntzaren zeruertzarekiko aurrerapenak begi onez ikusten dutenek pozik jaso dute berria. Bestalde, kritikak, exijentziak eta eszeptizismo zeinuak gailentzen dira haserre, urduri edo baita larri ere sentitzen direnen aldetik, kiribiletik irteteko aurreikuspenaren aurrean”.

Oskar Matutek harrera ona egiten dio ekimenari eta zera eransten du: “bene-benetan pozten naiz eta nahiago dut berriz ere ilusionatu, desengainu berri baten arriskua hor egon arren”.

Iñigo Urkulluk egokitzat hartu du dokumentua eta zera dio: “ziur nago ezker abertzale ‘horretan’ ETA desagertu behar dela uste duen jende asko dagoela. Baina estrategia eta taktikaren artean mugitzen diren batzuk badaudela ere uste dut. Estrategia haiek borroka armatua deitzen dutena da eta taktika, berriz, bake prozesuak”.

Txema Oleagak baieztatzen du: “berriz ere zalantzak sortzen dabiltza. Berriz ere anbiguotasuna eta betiko hizkera erabiltzen dabiltza ETA eta indarkeriarengandik argi eta garbi ez bereizteko”.

Biturie, Arabatik-en, oso zehatza da: “Dagoeneko ENAM-aren (Euskal Nazio Askapenerako Mugimendua) abangoardia esku politikoetan dago behin betiko”.

Pello Urzelaik uste du bide orri argia dela: “ETAk oraindik ez du adierazi noraino eta nola dagoen engaiatua estrategia berritu honetan, baina argi dago, azken agirian esaten zuenez, ‘ezker abertzalearen borrokaren ardatza aurrerantzean prozesu demokratikoa’ bada, Zutik Euskal Herria ebazpenak jasotzen dituen terminoetan izan beharko duela”.

Xabier Letonaren ustez, dokumentuan planteatzen dituzten “ideia horien atzean da, ezkutuan, garrantzitsuena: une honetan borroka armatuak ez du balio burujabezaleen indar metaketa egituratzeko eta, beraz, alboratu egin behar da”.

Jose Luis Uriz-ek azaltzen du “oraingo honetan serioski dabiltza, eta lehenengo aldiz gatazka luze eta mingarri honen historian, politikoak militarren aurka jaiki dira”.

Javier Madrazoren ustetan “esperientziak ETAk abagune honetan daukan paperaren inguruan zuhurrak izatera behartzen gaitu. Hala ere, ezin ditugu ‘Zutik Euskal Herria’ ebazpenaren nabaritasuna eta irismena ukatu, Zapateroren Gobernuak aintzat hartu beharko lukeen aurrerapauso garrantzitsua baita”.

Hauek dira blogosferan argitaratutako balorazioetako batzuk. Zein da zurea?

Pello Zabala, Arantzazuko fraile frantziskotarra

Arantzazun eliza berria jasotzen ari zirenean, kriptan genituen mezanagusi eta elizfuntzio guztiak. Sermolarien artean gogokoa nuen aita Julian Alustizaren jardun patxadakoa: “anai-arreba maiteok, bake eta on guztioi”. Horrelaxe abiatzen zuen euskara gozo lasaian bere esan baketsu baregarria.

Bakearen eta onaren mezua jaulki zitzaigun orduko 10-12 urteko mutiko gaxteoi. Arantzazuko giro baketsu huraxe genuen bakegarri. 1950eko hamarkadan ezin zen euskaraz jendartean hitzegin. Eliza gutxi ziren igandeko sermoia euskaraz egiteko lizentzia zutenak: Arantzazu bat, euskal jendea zetorrela gogoan.

Gustatzen zait “Bake eta On” aurretik dudala hastea nire jarduna. Asisko gure anai ttikiaren gomendioa dugu frantziskotar fraileok. Bakezale eta baterale bizi eta azaltzeko gonbita eta erregela utzi zigun. Asis izan da bake eta batasun pausoen hiria, bai Frantziskoren garaian bertan eta baita Juan Paulo II aitasantuarenean ere. Frantziskok bertako ‘Podestá’ agintaria eta gotzainaren arteko sestra gaiztotua bakeratu zuen. Juan Paulok munduko erlijioburuak bildu zituen Asisen, denen artean bake otoitza egiteko.

“Bake eta On” guztioi. “Hauxe bedi zuen diosala”, gogoratzen digu Frantzisko ttikiak bere testamentuan: “Jaunak agertu zidan, agur gisa hau esateko: Bakea dizula Jaunak”. Ohitura ongi errotua zeraman hasiera baketsu haren lehen urratsetatik. Bere prediku guztietan, bildutakoei Jankoaren hitza iragarri aurretik, bakea opa izaten zien esanez: “Jaunak eman diezazuela bakea!”

Eta hala gomendatzen zigun bere itzal frexko bakezkoan jarraitu nahi genion guztioi: “Ahoz hotsegiten duzuen bakea, oparoago izan dezazuela zeuen bihotzetan. Ez eman inori haserrebiderik, ez galbiderik; baizik eta, zeuek otzanak izanik, eragin guztiei bakera, onberatasunera eta bihotz-batasunera. Honetarako izan baikara deituak: zaurituak sendatzeko, hausturak lotzeko eta oker dabiltzanak zentzarazteko.”

Gure Asisko anaia ttikiak denentzat zuen amodio aparta, Jainko Bizi Nagusiarengandik zetorkiona, anai-arreba guztientzat halaxe, kreazio osoarentzat bestekoa. Barruan gure baitako potzu hondoko isil sakonean, bertara jaitsiaz gero, zer topatzen duzu, bake isil zabal ta sendoa ez bada? Horixe topa dezagun gure baitan, eta egin topa, gogotik topa, parean topo egiten dugun guztiekiko. Bake eta On!

Lokarrik bultzaturiko blog berri honetara ongi etorria eman nahi dizuegu. Pertsona ezberdinen arteko topaleku eta elkarrizketa gunea izatea espero dugu. Zuen ideia, proposamen, sentimendu eta euskal gizartearen etorkizuna irudikatzeko zuen erak gogoz konpartituz sartzera animatzen zaituztegu. Noski, beste iritzi batzuk entzuteko aukera ere izan dezazuen nahi dugu.

Besteen ideiekiko errespetua mantentzea soilik eskatzen dizuegu. Bakea eta normalizazioaren gaiak eztabaida beroak sortu ohi ditu eta parte hartzen duen pertsona oro eroso sentitzea nahi dugu.

Egunero, edo ia egunero, blogean parte hartzeko konpromisoa hartu duten pertsona ezberdinen artikulu berriak argitaratzen joango gara.  Berriekin eguneratuta egoteko blogean harpidetzea da hoberena, gure gehigarriarekin, RSS irakurgailuarekin edo artikulu berriak email bidez jasoz.

Har ezazue parte. Denok daukagu zerbait garrantzitsua esateko.