Maialen Lizarralde, Lokarri

Orain dela pare bat aste Bidea Helburuen Indarkeria-eza aktiboa Jardunaldietan eztabaida interesgarri eta beharrezko bat entzun ahal izan nuen galdera hauen inguruan: indarkeria-ezak ba al du generorik? Ba al dago sexismorik mugimendu sozialetan? Erantzuna, noski, baiezkoa zen. Beharrezkoa da, Mauge Cañadak esaten zuen bezala, generoaren betaurrekoak jartzea.

‘Bakezale’ tituluak ez gaitu barruraino sartuta daukagun eredu patriarkalaren erreprodukziotik aske egiten. Mugimendu sozialetan erreprodukzio hori hurrengo eratan islatuko litzateke: presentzia publikoan gehiengoak gizonezkoak izatea, gizon edo emakume baten hitzari ematen zaion sinesgarritasun ezberdina (zenbatek galdetu diegu geure buruari nolako harrera egingo liguketen bizarra izanez gero?), azken erabakiak gizonen esku egotea, espazio fisikoaren edo ahotsaren erabilpena, bileren ordutegia lana/familia-kontziliazioari lotuta… Hau guztia, noski, zama bihurtzen da inposatutako maskulinitate edo feminitatearekin guztiz gustura ez daudenentzat.

Ni neu, arduratu egiten nau gai honek. Eta, zehazki, bake prozesu itzulezina eta elkarbizitza barneratzailea eraikitzeko lanean kezkatzen nau.

Asko idatzi da bake prozesuetan emakumeen partaidetzaren inguruan. NBEk berau gomendatzen duen ebazpena eta guzti egin zuen. Euskal testuinguruan, egon izan dira ekimenak edo gerturatze teorikoak, baina egun eta orain, erabaki politikoek soilik gizonen esku egoten jarraitzen dute. Eta gizona esaten dudanean ez nabil sexuari buruz hizketan, baizik eta ugalketa-aparatu bat ala bestea izateari ezartzen zaizkion rolei buruz. Pentsaera edo ‘egiteko era’ maskulino edo femenino mendebaldarrari buruz ari naiz alegia, hemen espazio kontuengatik jorratu ezin daitezkeenak. Antza, emakumeoi politika gutxiago interesatzen zaigu. Zentzu honetan Barbara Sichtermann-ek egiten duen hausnarketa interesgarria da:

“Lo que causa repulsión a las mujeres dentro de la política es la distancia existente entre el impulso y el hecho, entre el hecho y el resultado, entre el resultado y el plan, que son típicos de la política; es el alejamiento del político de sus propias intenciones, lo formal y abstracto de los anhelos y proyectos; es el difícil conjunto de obligaciones impuestas, de la lentitud de las instituciones y de la competencia subjetiva en todos los casos, lo que en su conjunto actúa para la mente ingenua como la maldición del negocio político. A los hombres les atrae aprender, entender y romper las reglas de este juego, mientras que las mujeres se sienten intimidadas y aburridas y, además, sospechan, y con razón, que por su inclinación a hablar en forma directa no serán comprendidas en este sistema de referencias altamente formalizado que es la política“.

Parekotasun legeak egin arren, Legebiltzarrean emakumeak sartzera behartu arren edo alderdi edo mugimenduen lehen ilaretan emakumeak jartzera bultzatu arren, ‘egiteko erak’, egiturak, maskulinoak izaten jarraitzen dute, eta beraz, bi aukera daude erabakiak hartzen diren tokian egoteko: maskulinizatu, edo mobilizatu, hainbat emakumek egin duten bezala mundu osoan zehar.

Honengatik guztiarengatik, ezinbestekoa iruditzen zait politika ‘egiteko era’ pluraletara ireki dadila exijitzea, non xake-jokaldiak aztertzen dituzten pentsaera arrazionalek eta gorbatadun gizon zuriek parte hartu dezaketen, baina baita ere pentsaera sortzaile, enpatiko, praktiko, xamur, hiperaktibo, sentibera, bat-batekoek… Ez al zaizue iruditzen bake prozesu batek berme gehiago izango lituzkeela itzulezina eta iraunkorra izateko negoziazio mahaietan hau dena egongo balitz? Are gehiago, aspalditik egongo ginela bake prozesu iraunkor bat dastatzen?

2010eko udako egoera aztertzen duen txostena aurkeztu du gaur Bake-prozesuaren Behatoki Sozialak.  Txostenak erakusten duenez, bake prozesuari buruzko pertzeptzioak 180 graduko iraulia izan du duela urtebete kalertatutako txostenaren datuekin alderatuz gero. Irudipen horri eusten dioten elementu nagusiak hauek dira: Ezker Abertzaleak hurrenez hurren emandako pausoak, soilik bide politiko eta demokratikoen aldeko apustua finkatzeko; atentaturik ez izatea; Bruselako Adierazpenaren bidez etorri den nazioarteko euskarria, eta desberdinen arteko lankidetza-esparru berriak finkatu izana.

• Txostenaren eranskinak: grafikoak eta ekarpenak

• Txostenaren aurkezpenaren prentsa-oharra

• Txosten osoa irakurri eta jaisteko

ETAren azken agiriei eta Bruselako Adierazpenari berari emandako erantzun zuzenari buruz galdetu zaio Bruselako Adierazpenaren sinatzaile bakoitzari. ETAri egiten zaion eskaera aurtengo martxoan Bruselako Adierazpenean aurkeztu bezala mantentzen da: aldebakarreko su-eten, egiaztagarria eta iraunkorra iragartzea.

Halaber, gaineratu nahi dut, munduko toki ezberdinetako talde  ugari batekin lan egiteak eta gai huetan azkar eta eraginkor parte hartzeko beharrak dakartzan zailtasun logistikoak direla eta, 5 pertsonaz osaturiko Nazioarteko Harremanetarako Talde bat eratzea erabaki dela iteresaturik dauden hainbat alderdirekin kontsultatu ondoren. Talde honetako kideak, beren betekizuna eta eginbeharra hilabete  honetan zehar, urrian, ezagutaraziko dira.

Brian Currin

2010eko irailak 30

Komunikatua ingelesez dago eskuragarri

Lokarrik emandako prentsaurrekoaren zati bat, zeinetan bake-prozesu bat bideragarri izateko baldintzak azaltzen dituen Paul Riosek: itzulezintasuna eta legalizazioa. Irakurri testu osoa

Bere interesagatik, ekintza armatuak ez gauzatzeko ETAren erabakia aztertuz Brian Currinek egindako balorazioaren komunikatua erreproduzitzen dugu:

ETA euskal talde separatistaren adierazpena, “ekintza armatuak ez gauzatzeko” duela hilabete batzuk hartu zuen erabakia publiko eginez, gertakari positiboa da Euskal Herrian itzultzerik izango ez duen borroka armatuaren eta indarkeriaren amaiera iraunkor baterako prozesuan.

Borroka armatuaren eten iraunkorra iragarri ez badu ere, euskal herritarren gehiengoaren nahiak errespetatuz Euskal Herriarentzat marko demokratiko bat eraikitzeko unea iritsi dela esan du. Urte honen hasieran Ezker Abertzaleko baseek hartutako erabakiaren testuinguruan irakurri behar da hau. Erabaki horrek zera biltzen zuen: indarkeria-ezaren eta soilik baliabide baketsuen aldeko beren buruzagien jarrera sostengatzea, indarkeria-ezaren itzuliezintasuna exigitzen duten Mitchell Printzipioak izenpetzeko konpromisoarekin batera.

Beren erantzunean, EAko buruzagi politikoek “Zutik Euskal Herria” testuinguruan interpretatzen dute ETAren komunikatua eta Bruselako Adierzpenaren testuinguruan, Euskal Herrian soilik indarkeriarik ez darabilten eta demokratikoak diren baliabideen aldi berri honen itzuliezintasunaren pauso bat gehiago bezala.

2010eko irailaren 5eko adierazpenaren handitasuna eta garrantzi historikoa ez datza su-etenaren iragarpenean, baizik eta ekintza armatuak ez gauzatzeko bere erabakia baldintzagabea eta aldebakarrekoa izatean, eta bestetik, ETAren erabakia Ezker Abertzalearen buruzagitza politikoaren eta euskal herritarrek adierazitako borondatearen erantzuna edo ondorio izatea da garrantzitsua. Hau, bere horretan, jada garaipen bat da politikarako eta demokraziarako.

María Lizardi, Lokarri

Bakeranzko prozesuan herritarren partaidetza eragiteko eta bultzatzeko asmoz duela urte bat baino gehiago Lokarrik interneteko sare sozialetan lan egiteko erronkari aurre egin zionean, teknologia berrien erabilera ohiko eredu presentzialean oinarrituriko ekintzekin bateragarri egiteko helburuz erabaki zuen. Denbora hori iragan delarik, esan dezakegu bi bideak paraleloki ari direla igarotzen, molde biek elkarri eragiteko gune ugarirekin eta arrakastaz. Lokarriren presentzia sendoak Facebook-en, Twitter-en edo Youtube-n eta 2.0ko erraminta ugariren erabilerak (wikiak,  Delicious, Google Groups…) agerian uzten dute Lokarri aktiboki ari dela mugitzen sarean. Gainera, denbora honetan zehar Lokarrik antolatu dituen hitzaldiek, Herrialde Batzarrek, Foroen topaketek eta kalean gauzaturiko esperientzia ezberdinek nabarmentzen dute herritarren partaidetza presentzialak ere indarrean darraiela eta irmoki errotua sentsibilizaziorako eta inplikaziorako molde bezala.

Horren fede eman zuten iragan larunbatean, maiatzaren 29an, Donostia, Bilbo  eta Hernaniko karriketan Bruselako Adierazpena ezagutzera emanez parte hartu zuten 46 lagunek. Atzerabueltarik izango ez duen bake prozesu bati ekiteko aukera dakar gatazka armatuen konponketan aditu diren nazioarteko 20 eragilek izenpeturiko xede oneko agiri horrek eta gogotik helarazi zuten 46 pertsona horiek inoiz ezagutu gabeko aukeraren garrantzia. Itxaropena berri ere zabalik da Bruselako Adierazpenari esker. Tentu eta zuhurtzia handiz bada ere, herritar guztion bizkarretan zamatuak ditugun etsipen pisutsuengatik, ilusioak hartu gaitu berriz ere. Joan den larunbatean nabarmendu egin zen konfidantza hori, bere lehen pausoak ematen ari denari eskutik tinko eusteko gogo hori bere ahalegina finkatu dezan. Aurrena Elkarrin eta ondoren Lokarrin bakeranzko bide zaila ibiliz urte ugari daramatzatenetik, hazten ari den aukerak erakarrita bertaratu ziren belaunaldi berrietara bildu ziren kalean “ezin dugu galtzen utzi bakea lortzeko zabaldu den aukera” esateko.


Baina bidegabe jokatuko genuke iragan larunbatean bildatuko laguntzaileek Adierazpenaren edukiak azaltzeko eta atxikimenduak eskatzeko orduan erakutsitako gogoari soilik eskainiko bagenioke gure arreta, izan ere, bakera gida gaitzakeen bide bat, errail bat dagoela ezagutzera emateko borondatea apirilaren 24tik bitago presente. Egun horretan hainbat pertsona karrikaratu ziren Galdakao, Getxo, Gasteiz eta Donostian egun gutxi lehenago Lokarrik abian jarritako “Bake prozesuari bai” kanpaina bultzatzera. Ondoren, bultzada hori herriz herri igaroz joan da, toki batzuetan behin baino gehiagotan karrikaratuz: Barakaldo, Bilbo (Abando, Indautxu eta Alde Zaharra) Portugalete, Lazkao, Beasain, Deba, Tolosa, Errenteria,  Iruñea, Barañain eta Burlatan, besteak beste, izan dira Lokarriko laguntzaileak Bruselako Adierazpena lau haizetara zabaltzen. Eta badirudi indarrak ez direla makaldu, oraindik antzematen baita mahaiak hedatu, kartelak itsatsi, informaziorako eskuorriak txukun ipini, banatu eta azalpenak emateko gogoa. Datorren igande honetan, adibidez, Gipuzkoako Antzuola herria izango da hautatuko eszenatokia.

Itxaropena kutsatzen hasia da bakearekin konprometituta gauden pertsonen artean, baina ez zimendu ahulen gainean eraikitako itxaropena, baizik eta elkarrizketatik eta pertsona guztien eskubideekiko errespetutik abiatuta konponbideen bilaketan aktiboki laguntzeko borondatean oinarrituta. Eskerrik asko zuen giza adeitasunaren bidez kalean mezu hori helarazten jakin duzuen guztiei. Baina eskerrik asko ere bai internet bidez, bai Lokarri garatzen ari den mahai-inguru zikloan parte-hartuz, bai beste baliabide batzuen bitartez, errail berri honetan bultzaka ari zareten guztiei.

Maialen Lizarralde, Lokarri

Joan zen maiatzaren 19an Brian Currin abokatu hegoafrikarrak Lokarrik eta Fundació per la Pau-k antolatutako hitzaldia eskaini zuen Bartzelonan. Bertan, 90 bat lagunen arretapean, Euskal Herrian bakea lortzeko aukeren inguruan aritu zen hainbat gatazketan eskarmentu handiko abokatu hau.

Ezker Abertzalearen barne-eztabaidan egin duen lana gogorarazi ondoren, ilegalizazioak ekarri zituen oztopoak nabarmendu zituen: “ezin da bake prozesu arrakastatsurik egon ilegalizazioak dakartzan ondorioekin”. Ezker Abertzaleak egindako pausoen garrantzia berretsi zuen. ‘Zutik Euskal Herria’, Iruñeko Adierazpena edo Bruselako Adierazpenak irekitako bideak 3 gauza lortzera eraman du Ezker Abertzalea: 1) babes soziala lortzea, 2) beste alderdiekin konfiantza garatzea eta 3) indarkeria-ezarekin aldebakarreko konpromiso atzeraezina.

ETA su-eten inplizitu batean egon daitekeela esan zuen Currinek: “asko harrituko ninduke orain atentatu bat egingo balute”. Ezker Abertzalea ETA konbentzitzen ari dela esan zuen indarkeria uzteko.

Currinen ustez, unea iritsi da Madrilek pausoak eman ditzan: Ezker Abertzaleko buruak askatu bide berri honetan lan egin dezaten, presoak hurbildu, Batasuna legeztatu… Zapateroren “ibilbide interesgarriaz” aritu zen eta “bakearen presidente” bezala ikustea gustatuko litzaiokeela azaldu zuen: “berak ez badu egiten, hurrengo presidenteak egingo du”.

Galdera eta hausnarketen unean hainbat ideia atera ziren zinez plurala zen publikotik, non ETAren biktimak, Ezker Abertzaleko edo PSOEko kideak bildu ziren: sinesgarritasun gabezia, epeen malgutasun beharra, presoen garrantzia prozesuan parte har dezaten, prozesuaren izaera irekiaren garrantzia, biktimen mina eta haserrea…

Hala borobildu zuen Brian Currinek hitzaldia: “Mesedez, ez ezazue itxaropena galdu. Eskerrik asko eta zorte on.”

Alex Roteta, Lokarriko kidea

Pasa den maiatzaren 18-an Zarautz-ko Euskadiko Kutxaren Aretoan “Nola sendotu bakerako aukera?” galderaren inguruan antolatu zen mahai ingurura agertu ziren 11 herritarrek arreta handiz jarraitu zituzten EHU-ko nazioarteko zuzenbidetza pribatuan katedraduna den Juan Jose Alvarez-en eta Lokarriko Koordinazio Batzordeko Iñaki Arzak kidearen hausnarketak.

Iñaki Arzak-ek egungo egoeraren azterketa eginez hasi zuen bere txanda. Ondoren, Bruselako Adierazpenaren ekarpenak azpirratzeaz gainera, etorkizunean aurreikusi daitezkeen oztopo nagusiak ere aipatu zituen, halanola ETA eta Gobernuaren jarrerak eta alderdien artean zabalduegia dagoen mesfidantza. Amaitzeko, Ezker Abertzaleak azken hilabeteotan eman dituen pausoak direla eta, gure betebeharra eskua luzatzea dela argudiatu zuen.

Juan Jose Alvarez-ek egoeraren eremu etikoa, politikoa nahiz juridikoa aztertzeaz gain hainbat adibide zehatz ere aipatu zituen, moeta askotako injustiziek beraiekin dakartzaten kalteak adierazteko. Bakerako aukerak aprobetxatze aldera, optimismo eta pesimismo itsuak kaltegarriak direla esan eta neutralitatea ez bilatzeko gomendioa egiteaz gain, gizarte moduan etikoki blindatuak beharko genukela baieztatu zuen. Etorkizun hobe baten bila aurrera jarraitu beharko genukela proposatuz bukatu zuen bere hausnarketa.

Oso interesgarria gertatu zen amaierako galdera-erantzunen tartea ere. Parte hartzea oso zabala izan zen eta eritziak era askotakoak: biktimak, Ezker Abertzalearen estrategia, tortura, etab.

Lokarrik eta eta Fundació per la Pau erakundeak antolatuta, etzi, maiatzak 19, Brian Currinek Bartzelonan 19.030ean emango duen hitzaldia blog honetan izango da ikusgai zuzenean streaming bidez.

“Bakerako aukerak” izenburupean, Euskal Herrian bakeranzko bidean zabaltzen ari diren aukerak azertuko ditu abokatu hegoafrikarrak Bartzelonako Pompeu Fabrako Unibertsitatean.

Brian Currin nazioarteko bitartekari aktiboenetako bat da bake-prozesutan. Hegoafrikako eta Irlandako bake prozesuetan parte hartu du. Bere jatorrizko herrialdean Hegoafrikako Egiaren eta Berradiskidetzearen Batzordean aritu zen eta ondoren Ipar Irlandako Epaiak Berraztertzeko Batzordea koordinatu zuen. Harrezkero, Sri Lankako, Ruandako eta Ekialde Hurbileko bake prozesuetan jardun da.

Euskal errealitatea ere oso ongi ezagutzen duela erakutsi du azken hilabeteetan Currinek. Lokarrik bitan izan du Currinekin elkarlanean hitzaldia emateko plazerra, lehendabizikoa iragan urrian Donostian eta bigarrena otsailean Madrilen. Hitzaldi horietan adierazi zuenez, Ezker Abertzalearekin lankidetzan jardun da azken gertakarietan agerian geratzen ari den estretegia berria diseinatzeko, zeinari esker bide bat ari den zabaltzen bakerako aukerak dituen eszenatoki berri baterako.  Bruselako Adierazpena izenekoa bultzatu du, halaber, Currinek. Nazioarteko 20 eragilek sinaturiko adierazpen horretan su-eten iraunkorra eskatzen zaio ETAri batetik, eta bestetik, Gobernuari su-etenari eratzun egokia ematea.

Horregatik, aukera oso garrantzitsua da une giltzarri honetan Brian Currinen azterketa eta hausnarketak entzuteko parada izatea.

Maialen Lizarralde, Lokarri

Arrasateko esamolde honekin bukatu zuen Xabier Letona kazetariak bere hausnarketa joan zen asteazkena maiatzak 5 Donostiako Ernest Lluch aretoan Lokarrik antolatutako mahai-inguruan. Bertan, Paul Rios Lokarriko koordinatzaileak, Xabier Letona Argiako zuzendariak eta Martxelo Otamendi Berriako zuzendariak bakerako aukerak sendotzeko hausnarketak konparitu zizkieten hitzaldira bertaratu ziren 40 bat pertsonei.

Paul Riosek, azken hilabeteotako gertakariak gogoratu ondoren, Ezker Abertzalea ematen ari den pausoen garrantzia nabarmendu zuen. “Arduragabekeria da Ezker Abertzalearen pausoetan ezer berririk ez dagoela esatea”, baieztatu zuen. Aukerak bai, beraz, baina baita zailtasunak ere: ETAren asmoak, zehaztasun gabezia, konfiantza falta… Horregatik gizartearen babesa ezinbestekotzat jo zuen aukerek indarra hartu dezaten oztopoen gainetik.

Xabier Letonarentzat, bakerako aukerak sendotzeko modu asko daude, baina funtsezkoa, bakarra: Ezker Abertzalearen prozesua bultzatzea eta gizarteratzea daukan ahalmen ikaragarriarengatik borroka armatua behingoz atzean uzteko. Bakea eraikitzeko “laukotea” jada badugula esan zuen: Anoeta, Mitchell printzipioak, unilateralitatea eta subiranotasuna. Bestalde, Gobernua eta PSE-ren estrategia “egurra eta azenario” bezala definitu zuen, hau da, zigorra eta ordainsaria. Izenburutzat jarritako esaera itxaropentsuaren bukatu zuen.

Paul Rios, Xabier Letona, Maialen Lizarralde eta Martxelo Otamendi

Martxelo Otamendik, bukatzeko, gizartearen bultzadaren garrantzia berretsi zuen: “aspaldi ez bezala, jendea ilusionatuta dago”. Ezker Abertzalearen pausoen garrantziarekin bat etorri zen, baina beste eragileen mugimenduetan ere jarri zuen arreta, “ez dago debaldeko erreakziorik” esanez. Era berean, su-eten posible baten aurrean, hainbat galdera bota zituen: Ze su-eten klase izango da? Ze metodologiarekin? Nori zuzenduta, Gobernuari ala abertzaleei?

Solasaldia borobiltzeko, hainbat galdera eta hausnarketa azaldu ziren entzuleen artean: Egiaren Komisio posible bat, Bateraguneren atxiloketen zergatia edo borroka-ereduak nola aldatu, adibidez.

Bakerako aukerak nola sendotu, beraz? Horrats hainbat gogoeta.

• Datozen mahai-inguruak

• Berriako artikulua

• Sostengatu Bruselako Adierazpena