Nynaeve, La Rueda del Tiempo

Francoren bakea adibide dugu. Ezin ukatu bakea urte luzez iraun zuenik. Jakina, disidentzia oro garbituz. Hauxe besterik ez, Mayor Orejak nahi duena, adibidez. NickNeuk La Rueda del tiempon jaso zituen duela gutxiko adierazpenak. Hor argi azaltzen du gatazkaren konponbiderako atea zabalik izatearen arriskurik handiena, zera da; “onik” burutuz gero ETAk politikan jardun ahal lukeela, Espainari letorkiokeen ondorioekin, Espainaren izana bera, arriskuan.

Orduan, Jaun honek ixiltzen duena, baina esaten duenari erreparatuz, gauden moduan ETA aktibitate ahularen bat jasan dezakegu, baldin eta Espainaren batasun sakratua ez bada kolokan jartzen. Noski, daukagun Zuzenbide Estatuaren berme guztiak “indarrean”. Hau da, Estatuaren biolentzia.

Azken finean bere jarrera berez dator. Ezker Abertzalea ETA bera dela esateaz gain, pentsatu ere egiten du dudarik gabe, nik uste. Suposatzen dut “Ezker Abertaleaz ari dela mintzo, ezen, elkarrizketa horretan “La izquierda vasca” aipatzen baitu etengabe. Tira! Aralar eta Ezker Batua ez litezke “izquierda” edota ez “baskoak”.

PSOEtik ateratzen dena are okerragoa da. Ziur bainago PSEren gehiengo batek ez duela sinesten Ezker Abertzalea, eta ETA, gauza bera denik, nahiz eta silogismoak ematen duen jokoaren arabera batzuetan bereizen dituzten, eta batzuetan ez.

Momenduaren arabera nola jokatu erabaki bitartean, benetan axola dutena finkatzen dute, gero eta ordezkari gehiago izan, gizartearen zati bat ordekatu gabe utziz.

Jokabide honek, Demokraziaren kontra egiteaz gain, (berriro diot elkarte postfrankista batetik ulegarria, baina ulergaitza PSOE bezalako elkarte batetik), biolentziaren bukaera sendoa eta adostua ez ekarri ,  justu kontrakoa baizik eragiten duen joko honen arduragabekeriak zer pentsa ematen du. Ez ote dute horiek ere “bere” bakea nahi eta ez Bakea?

Honen harira, ezin burutik kendu Coalición Canariak botatako adierazpenak, lege murritzaile hainbatgarren “hobekutza”ri sostengua eman eta gero:

Política antiterroristari buruz, beti egin behar dugu Gobernuaren alde, oker izanda ere.

Ba , inolaz ere ez, Gobernua oker badago, gure ixilpenak (Are gehiago gure sosenguak) bidegabekeria haunditu baino ez du egiten, eta gu, bidegabekeriaren konplizeak.

Behin eta berriz saiatuta ere, bakerik ez (Demokarazia gehiago behar da eta ez demokrazia murrizketa gehiago), “bere” bakearen bila badabiltza, bide itsu eta itxian gabilza denok. Laster edo berandu itzuliko gara toki berera.

Alex Roteta, Lokarriko kidea

Pasa den maiatzaren 18-an Zarautz-ko Euskadiko Kutxaren Aretoan “Nola sendotu bakerako aukera?” galderaren inguruan antolatu zen mahai ingurura agertu ziren 11 herritarrek arreta handiz jarraitu zituzten EHU-ko nazioarteko zuzenbidetza pribatuan katedraduna den Juan Jose Alvarez-en eta Lokarriko Koordinazio Batzordeko Iñaki Arzak kidearen hausnarketak.

Iñaki Arzak-ek egungo egoeraren azterketa eginez hasi zuen bere txanda. Ondoren, Bruselako Adierazpenaren ekarpenak azpirratzeaz gainera, etorkizunean aurreikusi daitezkeen oztopo nagusiak ere aipatu zituen, halanola ETA eta Gobernuaren jarrerak eta alderdien artean zabalduegia dagoen mesfidantza. Amaitzeko, Ezker Abertzaleak azken hilabeteotan eman dituen pausoak direla eta, gure betebeharra eskua luzatzea dela argudiatu zuen.

Juan Jose Alvarez-ek egoeraren eremu etikoa, politikoa nahiz juridikoa aztertzeaz gain hainbat adibide zehatz ere aipatu zituen, moeta askotako injustiziek beraiekin dakartzaten kalteak adierazteko. Bakerako aukerak aprobetxatze aldera, optimismo eta pesimismo itsuak kaltegarriak direla esan eta neutralitatea ez bilatzeko gomendioa egiteaz gain, gizarte moduan etikoki blindatuak beharko genukela baieztatu zuen. Etorkizun hobe baten bila aurrera jarraitu beharko genukela proposatuz bukatu zuen bere hausnarketa.

Oso interesgarria gertatu zen amaierako galdera-erantzunen tartea ere. Parte hartzea oso zabala izan zen eta eritziak era askotakoak: biktimak, Ezker Abertzalearen estrategia, tortura, etab.

Guztiek parte hartu dute gatazkak konpontzeko prozesuetan, eta orain gauza bera  egiteko ahaleginean, elkartu egin dira euskal gizarteari sostengua emanez Bruselako Adierazpenaren bidez. Baina, nortzuk dira bakerantz aurrera egiteko aukera garrantzitsua zabaldu duten 20 sinatzaile horiek?

Nelson Mandela Fundazioa

Desmond Tutu. Bakearen Nobel sariduna, 1984. Hegoafrika.

Frederik W. De Klerk. Bakearen Nobel sariduna. Presidente-ohi hegoafrikarra.

Mary Robinson. Irlandako presidente-ohia.

John Hume. Bakearen Nobel sariduna. Irlandako Ostiral Santuko Akordioetan parte hartu zuen.

Albert Reynolds. Irlandako lehen ministro-ohia.

Jonathan Powell. Tony Blair lehen ministro-ohiaren Gabineteko burua.

Nuala O’Loan. Herriaren lehen defendatzailea polizia gaietan Ipar Irlandan.

Raymond Kendall. Interpol-eko idazkari nagusi-ohia.

Betty Williams. Bakearen Nobel sariduna Irlandako gatazka gainditzeko bere lanarengatik.

Denis Haughey. John Hume-n laguntzailea.

Aldo Civico. Nazioarteko Gatazkak konpontzeko Zentroaren zuzendaria, Columbiako Unibertsitatean.

Sheryl Brown. AEBetako Bakerako Institutua, Washington DC.

Andrea Bartoli. Gatazken Konponketarako Institutua, George Mason Unibertsitatea, Washington DC.

Alan Smith. Unesco Katedra Bakerako Hezkuntzan, Ulster Unibertsitatea.

Christopher Mitchell. Gatazken ikerketa. Gatazken Azterketa eta Konponketarako Institutua.

John P. Linstroth. International Peace Research Institute, Oslo.

Hurst Hannum. Nazioarteko Zuzenbide irakaslea. Tufts University.

Jhon Etchemendy. Administradore akademiko  nagusia Stanford Unibertsitatean.

William Kelly. Archive of Humanist Art.

Imanol Epelde, blogaria

Bale listo. Iritsi da. Eskatua bete da. ETAk armak utzi ditu. Entregatu ditu oraindik ezkutuan zituen zulo bakanak. Hitz eman du ez duela indarrik erabiliko gehiago. 50 urte luuuzeren historiari jarri dio azken puntu eta apartea. Eta iritsi da bakea herri honetara. Azkenean.

1. Orduan, euskara bezalako hizkuntza gutxituari arnas emango liokete Espainiako eta Frantziako estatuek genozidio etnoliginguistikoari aurre eginez?
2. Espainiako Konstituzioaren bigarren artikulua desagerraraziko litzateke autodeterminazio eskubidea onetsita? Eta mota guztietako herri erreferendumak baimenduko?
3. Hedabideek indarkeria eta sexu bortizkeria emititzeari utziko liokete?
4. Udalbiltza bezalako ekimenak antolatzeagatik ez al lituzkete kartzeleratuko politikariak?
5. Bankariek diruaren etikaz hitz egiteari utziko liokete akaso?
6. Jendea telebistako kaka esplikatzeko saioetaz libratuko lukete?
7. Eusko Jaurlaritzak euskal enpresak arma eta gerra negoziotan aberasteko bideari egingo lioke uko?
8. Europar Batasunak kultura irekia indartzeko politikak jarriko ote lituzke abian?
9. Auzitegiek onartuko al lukete herri politiko hau izendatzeko Euskal Herria terminoa?
10. Hedabideek utziko diote gezurraren bidez mina sortzeari?

Eta segi nezake. Luzaz. Biolentziak ere ostadarrak adina kolore baititu.
Bakearen inguruan hitz egiteko eskatu digute blog honetan. Eta indarkeriaz mintzo zarete, ETAren indarkeriaz gehienak. Asko eta asko arrazoiz. Baina, lagunok, 10 galdera horietakoren bati erantzungo zeniokete baietz?

Baleren Bakaikoa Azurmendi, EHUko irakaslea

Urteak daramatzagu bake prozesuaren inguruan mintzatzen eta bide horretatik urratsak eman nahian. Baina beti oztoporen batekin aurkitzen da ditxosozko prozesu hori eta dena hondamendian geratzen da. Eta jakina, euskal hiritarrok oraindik depresio batean ez bagara erori ere, desanimua hezurretaraino iritsita daukagu. Azkenean tratamendu psikiatriko kolektiboa beharko dugu, helmugara inoiz ez garela heldukoaren sentsazioa barneratzen ari baikara.

Porrot batetik bestera. Frakasotik berrastera leku berera heltzeko. Badirudi Sisiforen ikasle aurreratuak direla: harria mendi tontorrera igo eta heltzear dagoenean, erori, berriro igotzen hasteko. Sisifok, gutxienez, berarentzat egiten zuen, baina gure salbatzaileak guztion ongizatea nahi omen dute, nahiz eskaintzen diguten ongizate hori arbuiatzen dugun. Hala ere, tamalez hor diraute.

Bestalde, harrigarria da belaunaldi berria ETAren zuzendaritzara iristen denean, aurreko zuzendaritzak burutu zuen guztia hankaz gora jartzen dutelako, esanez bezala,” zuek gaizki egin duzuena guk konponduko dugu”. Baina hankak lurrean jarri ahala eta errealitateak beste itxura bat hartu ahala, aurreko jarrera oldarkorra aldatu egiten dute eta porrot berri baterako ateak irekita geratzen dira. Badirudi “ad infinitum” jarraitu behar dugula. Amaierarik gabe. Beraz, belaunaldien arazo larria dago eta agintaritza sendo eta iraunkorra izatera heltzen ez den bitartean, horrela jarraituko du. Eta hau guztia estatuak badaki, jakin ere,eta nahi duen adina profitatzen da.

Guztiau ez da berria. Izan ere, ETAko militarrek horrelako joera izan dute bere historian zehar eta politikoei burua makurrarazi die, ahulezian egon diren garaietan salbu. Eta gaur egun, badirudi, ahul daudela eta hortik ezker abertzaleko politikariak askatasun aroan baleuden bezala jokatzen ari diren. Baina erakunde militarrak indarrak biltzea erdiesten badu, berriro, sugeak burua altxatuko du. Tamalez.

Frankismoaren garai ilunetik etakide askok heroien irudiarekin herriratu ziren eta hainbat militanteen izenekin bataiatu ziren herri eta hirietako plaza eta kale ugari. Francoren aurka eta Euskal Herriaren alde borrokatu zutenaren ikur ziren hainbat eta hainbat herritarrentzat. Baina guztiau haizeak eraman du eta garai haietan heroiak zirenak gaur, gehienentzat, bilau bilakatu dira, atzerabiderik gabe gainera. Sinbolokoa bada ere, hau da jasotzen ari diren ordaina. Nahiz konparaketak ez diren oso osasuntsuak izaten, hala ere, esan dezakegu antzeko zerbait gertatu zitzaiela karlistei eta jakin, badakigu, azkenean estatu autoritario eta zentralistari jokoa egiten amaitu zutela.

Hau guztia ETAren estrategia okerraren ondorioa besterik ez da. Izan ere, estatuari aurre egiteko beronen arma berak inoiz ezin daitezke erabil. Estatuen ahulezia ez da militargintzatik azalduko, demokrazia-defizitaren aldetik baizik. Defizit hau bere gordintasunean ikusi behar dugu hiritarrok, bai euskaldunok, baita espainiarrek ere. Gero joango gara Europako beste herrialdetara, baina lehenbizi etxeko lanak ondo egin behar ditugu. Hala ere, orain arte bezala, Europako erakundeetatik gutxi itxaron dezakegu, beste helburu batzuetarako sortu zelako.

Beraz, egoera anker honetatik irteteko ETAk bere estrategia aldatu beharra dauka. Baina boxeolari bat erdi jota dagoenean aholkuak ematea ez da oso erraza eta ETA, zalantzarik gabe, egoera horretan dago. Are gehiago Frantziako estatuak bere aurka gauzatuko dituen neurri berrien ondorioz. Erakunde militarra ez dute erabat garaituko, baina bai ordea ia osoki kontrolatu eta egoera horretaz jabearaztea izan behar luke ezker abertzalearen lehen eginkizuna, bestela jai baitauka.

Erramun Osa, idazlea

Indarkeria helburu politikoak lortzeko asmoz darabilen mugimendu politikoak ez du, itxuraz, aukera galduetan sinesten. Izan ere, haiengana irtenbide baten bila hurreratzen den ororen posizio politikoa ahuleziatzat jotzen du, eta haiena, aldiz, indartsutzat, esentzien eta oinarrizko printzipioen ustezko gotorleku. Haatik, akordio bat lortzeko peskizan, hasiera batean izan ditzakeen langak etengabe goratzen ditu, harik eta, mahaiaren bestaldean dagoenak akordioa ez dela posible ikusi eta amore ematen duen arte.

Hurrengo trena etorri etorriko da! Diote. Haren zain egotea besterik ez da behar! Gaineratuz.

Eta trenak badatoz… eta badoaz. Euskal gizarteak aterabidea geroz eta urrunago, ezinezkoa antzeman duen arte, horrenbeste non euskal gizartea sektore horiekiko geroz eta urrunago ez ezik haren joan-etorriaz, etorkizunaz sentiberago azaltzen den.

Nago indarkeria gainditzeko askatu beharreko egiazko korapiloa ez dela, batzuek uste dutenaren kontra, ditxosozko eta, inor bazterrean utzi gabe, gainditu beharreko gatazka politikoa. Hori noizbait zatekeen, beharbada. Alabaina, gatazkarena estalpe bat besterik ez dela iruditzen zait. Murrizten ari zaizkion babesak nola hala mantentzeko estakurua besterik ez dela begitantzen zait. Izan ere, askozaz oinarrizkoagoa da arazoa, eta horregatik konpontzen zailagoa da, nire ustez. Borondate ororen gainetik gutxiengo batek gainerako guzti-guztiei haienak diren printzipioak-eta ezartzeko fosildu den kultura politikoa, hain zuzen. Izan ere, ez ditugu gizarte ireki askotariko batean ezinbestekoak zaizkigun bizikidetzarako oinarrizko arauak partekatzen. Ez dugu lagun hurkoa den bezalakoa onartu nahi; ez dugu, finean, denona edota denontzat dena, gure herria, elkarrekin eraiki nahi!

Horrexegatik, ezker abertzaleak azkenaldiotan egin dituen urratsetan zein adierazpenetan ez dut sinesten. Are gehiago, horiek guztiak galdutako oihartzuna berreskuratzen ahalegintzeko marketin operazioa, ez besterik, direla iruditzen zaizkit, eskubideen murriztailea ez ezik bidegabea ere baden Alderdien Legeak azken bozgorailuetatik botako dituen talaiei nola hala eusteko egindako alferreko ahalegina, akaso. Horregatik, arazoaren muinera jo beharko genuke, nire ustez, bizikidetzarako oinarrizko zorua eta habeak partekatzetik, horien baitan indarkeriak ez baitu ez arrazoibiderik, ez zentzurik eta are gutxiago etorkizunik.

Ezker Abertzalearen azken adierazpenek garbi erakusten diote gaitzespena indarkeriari? Uste duzu Michell Printzipioen onarpena nahikoa izango dela Ezker Abertzalea legeztatzeko? Zer egin beharko lukete Gobernuak eta alderdiek bake prozesu bati laguntzeko?

Lokarrik bultzaturiko Bake Prozesuaren Behatoki Sozialak kaleratutako galdetegi berriak aurkezten dituen galderetako batzuk dira goiko horiek. Galdetegia erantzutera animatzen zaitugu.

Minutu gutxi batzuk baino ez dituzu beharko bake prozesu bat garatzen lagun dezaketen zure erantzunak edota ekarpenak uzteko.

Mattin Amundarain, eredugilea

Euskarak ez duela arazorik. Nor berari erosoen zaion hizkuntzan hitz egin behar dela. Nire ingurunean jaso ditudan jarrera hauek eraman naute honako gogoeta hauek egitera. Banan-banan honako esaldiei erantzutea nahiko nuke.

- Euskarak ez duela gatazkarekin zerikusirik?

Sanzek eta bere lagunek, PP, PSOE eta beste batzuek zergatik dutela uste duzue horrelako interesa euskarari oztopoak jartzeko? Ez al gara kontratu azken aldi hnonetan zein gai bereganatu nahi izan dituen PPk? Hizkuntza hezkuntza, hedabideak… Hizkuntzarekin zerikusia duten guztiak. Euskara indartzeagatik edo suntsitzeagatik? Hauek guk euskaldunok baino balio handiagoa ematen diote euskarari; bait baitakite Euskal Herriari nortasuna, naziotasuna ematen dion bereizgarri nagusia euskara dela. Pentsa honek gatazkarekin zerikusirik duen ala ez; euskara suntsituz gero ez dago Euskal Herririk; orduan kitto euskal arazoa.

Guk, aldiz, euskaldunok, ez diogu duen baliorik ematen euskarari; halako “edukazioa” jaso dugulako edo nonbait. Erdaldunen aurrean euskaraz egitea ez da “edukaziozkoa”; makurtzen irakatsi zaigu, eta guk, inolako zalantzarik gabe, bete-betean onartu dugu makurketa hau. Hau da gure miseria, geu konbentzituta menpeko izan behar dugula!

- Euskarak ez duela arazorik?

Euskal Herriko zein tokitan bizi daiteke euskaraz? Ba al da tokiren bat erdaraz bizi ez daitekeenik? Gutxienez bi hizkuntza horiek, Euskal Herri osoan, maila berara iritsi arte euskara gatazkan dago nire ustez.

- Nor berari erosoen zaion hizkuntzan hitz egin behar dela?

Jarrera honekin lehenean gaude; ia euskaldun guztioi erosoago zaigu erdaldunen aurrean erderaz egitea. Nire ustez, euskaldunok alegindu behar dugu beti euskaraz egiten; komeni da erdaldunak konturatzea haiengatik egiten dugula erdaraz.

Ona izango litzateke, alde edo aurka, gaiaz kezka dutenen artean iritzi trukaketa batzuk egitea.

Alvaro Marcos, Ezker Gogoa

Aldaketa garaiak dira gure herrian. Ekonomia, gizartea, politika bera… dena dugu aldagai. Krisialdi latzaren adierazle, hondoa jotzen ari garen seinale. Erresistentziak, proposamenak, ildo berriak, betiko errezetak… denetarik agertzen zaigu, nor baino nor lehia bizian. Une interesgarria, ezbairik gabe, behingoz norabide zuzenean abiatzeko.

Eliza ere aztoratuta dabil. Barne eta kanpoko eragileek bultzatuta, hainbat gai, oinarri eta lehentasunak ezbaian daude, jarrera ezberdinen arteko borroka isil edo zaratatsuan. Ez dira ez makalak kristau komunitateak aurrean dituen arazo eta erronkak. Bere zutabe eta oinarri batzuk kolokan jartzen dituztenak.

Testuinguru honetan, Euskal Herrian Elizak landu eta zaindu beharreko gai nagusietariko bat, bakearena alegia, jarrera eta interes ezberdinen jomugan kokatuta dago, aspaldian. Mugimenduak eta adierazpenak jasotzen dira, nolabaiteko “garaipena” lortzeko, norberaren jarrerak orokortzearen aldeko borrokan. Egia esan, nire ustez, urteetan zehar hazitako ondarea eta ikuspegia arriskuan egon daiteke, interes garbiak dituzten presio-talde batzuen eraginagatik.

Horregatik, eskergarria da oso Joan Maria Uriarte gotzain-ohiaren gogoetak noizbehinka entzutea eta barneratzea. Adibidez, duela hilabete batzuk, Forum Europa-Tribuna Euskadin “Gure Eliza bakearen zerbitzura” izenburuko hitzaldia eman zuen, Bilbon. Bertan, berriro ere, elkarrizketaren beharra, etikaren premia eta guztien giza eskubideen defentsa aldarrikatu zituen.

Funtsean, sentsibilitate politiko guztien arteko eta gatazkan diren aldeen arteko elkarrizketa azpimarratu zuen. Horixe da gatazka guztiak gainditzeko benetako bidea. Horregatik, bere ustez, Elizak aldarrikatu eta bultzatu behar du bide hori, etengabe. Horrez gain, baieztapen bat bota zuen: etikarik gabeko politikak ezin du inongo herririk ez eraiki ez baketu. Etikarik gabe, politikak gizatasuna galtzen du, ustelkerian eroriz.

Bizi dugun bake eza horrek eragiten duen sufrimenduaren mapari errepasoa ere eman zion; han dago guztiz arbuiagarria den ETAren indarkeria, begirunea, laguntasuna eta kalte ordaina merezi dituzten biktimak, edo hurbiltasuna jaso behar duten presoekiko familiarrak, besteak beste. Finean, giza eskubideak guztientzako ukaezinak direla esaten du, baita deliturik handienak egin dituztenentzat ere.

Lehen adierazitako aldaketa garai honetan, hitz eta planteamendu hauetan dagoen gizatasuna eta benetakotasuna azpimarratzea egokia dela pentsatzen dut. Pertsonak eta karismak pasatuko direlako, baina funtsean dauden ideiak eta konpromisuak mantentzea denon lana delako. Behintzat, Eliza bakearen zerbitzura nahi dugun guztiontzat. Eliza bakegilea gura dugunontzat.

Txema Ramírez de la Piscina, EHUko irakaslea

Eusko Jaurlaritzaren Hezkuntza Sailak indarkeriaren biktimen lekukotasunak eskolara eraman nahi ditu datorren ikasturtean. Helburu hori lortzeko asmoz, Isabel Celaa sailburua “Hiritarren Heziketa” irakasgaiaren erreforma prestatzen ari da. Momentuz, ez dakigu nola egingo den, ezta zein baliabide pedagogiko erabiliko diren egitasmo hori gauzatzeko ere. Ezaguna dugu, ordea, Lopezen Gobernuak biktimen inguruan eraiki duen diskurtsoa. Pentsatzekoa da irakasgai berriak ildo beretik joko duela.

Zer egingo du Lopezen Gobernuak: guardia zibilak eramango ditu ikastoletara? AVT, Manos Limpias eta Ermuko Foroko kideak maisu-maistra bihurtuko dira? Tortura jasan dituzten pertsonak ere joango al dira euren testigantzaren berri ematera? Zein helburu pedagogikoarekin? Itxura denez, DBH Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzako 3. mailako ikasleei irakatsiko zaie materia berria (14 urte inguruko neska-mutilak).

Patxi Lopezen Gobernuak biktimen aintzatespena bihurtu du bere diskurtsoaren ardatz. Helburu hori lortze aldera, Jaurlaritza sekulako ahaleginak egiten ari da: han eta hemen biderkatu egin dira ekitaldi instituzionalak, ekimen publikoak, omenaldiak, adierazpenak, lege-aldaketak eta diru-laguntza publikoak. Ikuspuntu demokratiko soil batetik, ekimen horietako asko oso eztabaidagarriak dira. Adibidez: zergatik izan behar dute indarkeriaren biktimek mesedezko tratua lehiaketa publikoetan? Nork erabakitzen du nor den indarkeriaren biktima? Noiztik aurrera?

Gai honen inguruan, azken hilabeteotan, Jaurlaritzak ekimen dezente antolatu arren, gizartean ez du aparteko oihartzunik lortu; ez behintzat bat bateko erantzuna, seguru asko herritar gehienok ahalegin horiek oso aldebakarrekoak eta goitik bideratuak ikusi ditugulako.

Biktimak eskolara? Bai, baina ez era honetan. Gaia oso delikatua eta hunkibera da. Biktimak bakarrik? Gaiaren konplexutasunak planteamendu globala eskatzen du. Bizikidetzaz ari gara. Berori izan beharko litzateke ardatz: bizikidetza. Hitz egin dezagun errespetuz eta duintasunez bizikidetzaz, gatazkak konpontzeko bide etikoez, sufrimenduaz, doluaz, hutsuneaz, maitasunaz, gorrotoaz, giza eskubideez. Lekukotasun eraikitzaileak behar dira herri honetan; eta guztietan. Konponbideak eskaintzen dituzten testigantzak behar dira, bihotzetik bihotzera mintzo diren ahots samurrak; ez erraietatik mintzo diren buruzagi instituzionalak.

Euskal Herriko eskoletan oso hezitzaile profesionalak daude, eskarmentu handikoak. Bizikidetzari buruzko hainbat ikastaro eta esperientzi interesgarriak landu izan dira gure artean. Hezkuntza munduan, Elkarrik eta Baketik fundazioak, besteak beste, hainbat ekimen, foro, jardunaldi eta kongresu antolatu dituzte gai horren inguruan. Adostasun zabalez jardun dute, karrankarik atera gabe, zarata larregirik gabe, hezitzaileen konplizitatearekin eta parte-hartzearekin, inposaketarik gabe, elkarrizketa tresna eta xede hartuta. Hori da bidea. Sakondu egin behar da. Ez daukat zalantzarik. Lopezek beretzat nahiko luke gizarte erakunde horiek, hezkuntza munduan, jaso duten erantzun eta babesa.

Zer gerta daitekeen? Hezkuntza sailak bere ikuspuntua inposatzen badu hoztasuna jasoko du geletan. Hezitzaileak ez dira inplikatuko eta aukera interesgarri bat alperrik galduko da; beste bat. Jaurlaritzak beste tentazio makurragoa izan lezake: gai hau xantaia bezala erabili itunpeko ikastetxeekin; hots, diru-laguntza jaso ahal izateko ikastetxeak ikasgai berria derrigorrez irakatsi behar. Bestela, sosik ez.

Gure maisu-maistrak profesional zailduak dira. Hainbat sailburu desberdin ezagutu dituzte. Bakoitzak bere bulkada propioa ekarri nahi izan du. Celaa ez da salbuespena izango. Sailburuak joan doaz. Maisu-maistrak hor geratzen dira. Oraingoan ere asmatuko dute formularen bat politikarien erabakiak toreatzeko. Badakizue: zezenaren adarrak, urrutian edarrak.

Bistan da: Lopezek irudia maite du, baina irudiak ez du bera maite. Irakasle sozialista batek kudeatzen duen Euskobarometroak ere bizkarra eman dio. Besarkadak, bostekoak, telebistako fokuak… ohiko jardunbide bilakatu du. Antzezpena gain-antzezpena bihurtzen denean aktorearen gabeziak agerian geratzen dira. Gainbeheraren hasiera da.

Bizkitartean, lehendakariak berean darrai: besarkadak eta bostekoak kanpoan ditu salgai baina etxekoenak ez ditu hartu nahi.